Co warto wiedzieć o Zbieżności kół.

 

            W każdym samochodzie wartości takich parametrów jak zbieżność kół, kąt ich pochylenia oraz kąt wyprzedzenia zwrotnicy powinny znajdować się w zakresie ustalonym przez producenta. Otrzymuje się wówczas kompromis między stabilnością przy jeździe na wprost, precyzją w zakrętach, zużyciem paliwa i opon itp. Gdy poszczególne parametry przekraczają dopuszczalne odchyłki, konieczna jest regulacja lub wymiana elementów odpowiedzialnych za wadliwe ustawienia. Źle ustawiona zbieżność kół może być szczególnie niebezpieczna podczas jazdy przy niekorzystnych warunkach drogowych np. mokrej lub ośnieżonej jezdni. Wówczas przy źle ustawionej geometrii kół bardzo szybko możemy stracić kontrolę nad pojazdem i znaleźć się poza wyznaczonym pasem ruchu lub nawet doprowadzić do tragicznego w skutkach wypadku.

 

            Nieprawidłowości w ustawieniach mogą mieć wiele przyczyn.

 

Niekiedy to objaw naturalnego zużycia eksploatacyjnego elementów zawieszenia i układu kierowniczego, które następuje wskutek normalnej codziennej jazdy, a niekiedy jest skutkiem jazdy po naszych dziurawych drogach, gdzie w okresie zimowym nie trudno wpaść w  zakamuflowaną pod kałużą wody dziurę w jezdni, czy stracić przyczepność na ośnieżonym lub oblodzonym zakręcie, uderzając  lekko kołem w krawężnik. Wówczas często dochodzi do mechanicznego odkształcenia się elementów zawieszenia lub układu kierowniczego, co w konsekwencji powoduje zmianę parametrów geometrii i znaczące pogorszenie trakcji auta. Brak prawidłowo ustawionej geometrii może skutkować także uszkodzeniem niektórych elementów zawieszenia i układu kierowniczego, gdyż przy mocno rozregulowanych parametrach geometrii dochodzi do naprężeń w zawieszeniu i przyśpieszonego zużycia elementów zawieszenia i układu kierowniczego, a każdy z powyższych elementów w aucie ma wpływ na działanie i żywotność pozostałych elementów zawieszenia.

 

Pewnie wszyscy z Was słyszeli kiedyś pojęcie zbieżność kół lub geometria, jednak niewielu kierowców zdaje sobie sprawę, co tak naprawdę ono oznacza. Punktem wyjścia do zrozumienia tego terminu jest uświadomienie sobie, jak ustawione są koła w samochodzie. Podstawowymi parametrami ustawienia kół w aucie są: zbieżność kół, kąt ich pochylenia, kąt pochylenia osi sworznia zwrotnicy, a także kąt wyprzedzenia osi sworznia zwrotnicy.

 

Poniżej postaram się wyjaśnić z jakimi parametrami mamy do czynienia w aucie i za co on odpowiada.

 

 

Zbieżność kół najprościej mówiąc, jest to wartość określająca położenie kół jednej osi przednich lub tylnych względem siebie. Jeżeli koła na osi schodzą się do siebie przodem, wówczas mówimy, że wartości zbieżności są dodatnie. Jeśli natomiast koła skierowane są na zewnątrz, wówczas wartości te są ujemne. Ten parametr jest najważniejszym i najbardziej wyczuwalnym w trakcie jazdy. Jeżeli nie mamy prawidłowo ustawionej zbieżności na przedniej lub tylnej osi auto nie ma prawa się dobrze prowadzić a na zakrętach dochodzi do zarzucania tyłu (nadsterowności) lub nurkowania i płożenia przodu (podsterowności), a przy większych prędkościach autostradowych mamy trudności z utrzymaniem kierunku jazdy i dochodzi do tzw. pływania na drodze. Auta osobowe mają regulację zbieżność kół na przedniej osi, przy czym większe lub bardziej luksusowe mają regulowaną także tylną oś. Ustawienie parametrów zbieżności powinno być ustawiane dokładnie według wartości zadanych przez producenta.

 

W przypadku gdy po pomiarze w aucie zachodzi potrzeba regulacji nie tylko zbieżności kół, ale także pozostałych parametrów zawieszenia, a w danym modelu auta producent przewidział taką regulację, mówimy wówczas o ustawieniu geometrii kół.

 

 

Kąt pochylenia (lub nachylenia) kół. Patrząc na pojazd z przodu lub z tyłu, jest to kąt zawarty między pionem a płaszczyzną koła. Jeżeli koło pochylone jest na zewnątrz, wtedy mówimy o dodatnim kącie pochylenia.  Z kolei, gdy koło pochylone jest do wewnątrz, wówczas mamy do czynienia z kątem ujemnym. Najczęściej kąty pochylenia w kołach ustawiane są w okolicy 0,5° na - względem pionu. Dzięki temu na łuku drogi lub ostrym zakręcie koło dociążone na zewnętrznej stronie ma lepszą przyczepność i styka się w 100 % z podłożem. Nie w każdym aucie przewidziana jest regulacja kątów kół. Bywa, że w pojeździe producent nie przewidział takiej regulacji, a mimo to parametr odstaje od przewidzianej normy. Wówczas można odrobinę skorygować ustawienie wykorzystując do tego luzy montażowe na otworach trzymających elementy zawieszenia. W kątach pochylenia koła najważniejsze jest to, by na tej samej osi prawa i lewa strona miała możliwie zbliżone do siebie parametry.

 

Kąt wyprzedzenia osi sworznia zwrotnicy. Patrząc na auto z boku, jest to kąt zawarty pomiędzy osią sworznia zwrotnicy a prostą pionową koła, co widać na umieszczonym wyżej schemacie. Jeśli punkt przecięcia osi sworznia zwrotnicy z podłożem wyprzedza punkt styku opony z podłożem, to kąt ten ma wartość dodatnią i jest to tak zwane wyprzedzenie. W przypadku przeciwnym kąt jest ujemny i określa się go mianem opóźnienia osi sworznia zwrotnicy. W przypadku dużych różnic kąta osi zwrotnicy na przedniej osi mimo prawidłowego ustawienia zbieżności i kątów pochylenia kół, może dochodzić do uciekania kierownicy lub ściągania auta, gdy puścimy koło kierownicy w trakcie jazdy. Najczęściej nie można regulować tego parametru w zawieszeniu, a jego odstępstwa od normy są ofiarą stanu naszych dróg ale mogą również wskazywać na powypadkową przeszłość auta. Na szczęście wszystko wraca do normy, gdy wymienimy skrzywione elementy zawieszenia jak wahacze.

 

Podsumowując najważniejsza jest zbieżność i kąt pochylenia kół przednich, gdyż na naszych drogach one właśnie najczęściej ulegają rozregulowaniu. To zazwyczaj przód samochodu jest znacznie cięższy niż tył, co powoduje że na każdy element zawieszenia i układu kierowniczego działają dużo większe siły niż na tylnej osi. Dla przykładu - gdy wpadniemy w dziurę w trakcie hamowania, wówczas wskutek „nurkowania” przodu auta, a przez to przesunięcia środka ciężkości do przodu, podwajamy siły i przeciążania działające na zawieszenie przednie. Dlatego należy pamiętać, by nie hamować do końca aż wpadniemy w dziurę a gdy wiemy, że nie unikniemy przeszkody lub krawężnika. Wówczas dobrze jest całkiem zdjąć nogę z hamulca, a po przejechaniu przez dziurę kontynuować ewentualne hamowanie gdy jest ono konieczne.

 

 

 

KIEDY SPRAWDZAĆ GEOMETRIĘ

 

Kontrola i ewentualna korekta ustawień zawieszenia powinny być wykonywane, gdy zaobserwujemy jeden z poniższych objawów lub zajdzie jedna z tych sytuacji:

 

- gdy opony zużywają się nierównomiernie

 

- po wjechaniu w dużą dziurę, uderzeniu kołem w przeszkodę

 

- gdy samochód ściąga w czasie jazdy

 

- jeśli przy jeździe na wprost kierownica jest przekrzywiona

 

- gdy auto prowadzi się niestabilnie

 

- po demontażu elementów lub wymianie jakiegokolwiek elementu zawieszenia i układu         kierowniczego

 

- profilaktycznie co najmniej raz w roku lub w przypadku intensywnego używania auta w trudniejszych miejskich warunkach nawet 2 razy w roku.

 

            Także po kupnie używanego samochodu, jedną z pierwszych czynności obok wymiany oleju, powinno być właśnie udanie się do stacji diagnostycznej, lub dobrego warsztatu samochodowego, aby tam sprawdzono całe zawieszenie wraz hamulcami, układem kierowniczym i amortyzującym i w razie potrzeby ustawiono geometrię kół.